Geachte minister Slob

Beste Arie,
 
Deze week kwam u met de boodschap dat sommige hoogbegaafde kinderen ten onrechte het stempel ADHD of autisme krijgen. Volgens u een gevolg van het feit dat leraren vaak niet herkennen dat een kind zeer slim is, zich verveelt, thuis vervelend wordt en niet meer naar school te krijgen is. Uw opmerkzaamheid doet mij deugd en ik zou daar graag nog wat aan toe willen voegen.
Ons onderwijs is keisaai. Niet alleen voor slimmerds. Ook voor creatieve, sportieve, fantasierijke, handige, minder slimme, intro- of extraverte snotneuzen en eenlingen. School is een plek waar elke dag te veel of te weinig vaart in zit. Of helemaal geen vaart. Eigenlijk is het alleen maar leuk als je gemiddeld intelligent bent, graag klassikaal les krijgt, fijn samenwerkt om het samenwerken en je echte leeftijd precies bij je didactische past. Dat worden kleine klasjes.
Het gaat al vroeg mis, Arie. In ‘t vijfde levensjaar om precies te zijn. En soms al eerder. Dan gaan onze kleintjes naar groep 1. Maar dan zijn ze vier. En moeten ze spelen. Veel spelen. Sommigen nog meer dan anderen. Ga je ze in een hok stoppen en de voortgang toetsen. Tussen veel ander net zindelijk kroost. Alsof ze een leerachterstand zouden oplopen als ze een paar jaar later zouden beginnen.
Dat indelen op geboortedatum blijft gedurende de hele onderwijsperiode gehandhaafd. Lijkt logisch, is ‘t niet. Kinderen kunnen volgens de kalender wel even oud zijn maar in leeftijd soms elf maanden verschillen. Nog los van de geestelijke ontwikkeling die per individu en tussen de geslachten sterk uiteen kan lopen. Zoals jongens en meiden van dertien in hetzelfde lokaal, een verzameling op basis van natuurlijke getallen. Da’s wiskunde, geen gezond verstand. Menselijke ontplooiing is een continu en individueel proces. Reëel. Strepen trekken is zinloos. Zelfs schadelijk in een hoop gevallen.
Net als hoge concentraties van ogenschijnlijk gelijke personen bij elkaar op één locatie. Honderd kinderen, duizend pubers, tienduizend jong volwassenen. Op een dagelijkse basis, jaar in jaar uit. Monoculturen die pesten, uitsluiting en falen in de hand werken. Veel te veel kippen in de ren. Bio-industrie. Lijkt me niet een samenleving die u voor ogen heeft.
Helaas zijn daar tegenwoordig ook nog hele lange schooldagen aan toegevoegd. Zelf ben ik opgegroeid met veel roostervrije middagen. Daardoor heb ik mezelf leren nadenken, tekenen, oriënteren, schrijven, gitaarspelen, vissen, vogelen en voetballen. Je ontwikkeling gaat best snel als je niet te veel wordt gedwarsboomd door docenten.
Het grootste probleem is dan ook dat maar weinig kinderen op school leren wat ze willen leren. Ze leren wat wij willen dat ze leren. En misschien zelfs dat niet. Wij weten ook allang niet meer waarom ze daar zitten. Niet echt. Daarom bestaat er leerplicht. De wet als wapenstok om koters de klas in te jagen. Ophokken vanwege de arbeidsproductiviteit van de ouders. Met als argument dat ieder kind recht heeft op onderwijs.
Alsof mensen niks zouden leren zonder school. Onzin lijkt me. Kinderen leren vanzelf. Zo niet dan was de mensheid allang failliet gegaan. Ons leervermogen is juist onze kracht. We bestaan al honderdduizenden jaren doordat we kunnen kopiëren en bedenken. Fysiek een stelletje slapjanussen maar best wel slim vergeleken met de rest van het dierenrijk. En dat gebruiken we om onze tekortkomingen te compenseren. Al gaat dat tegenwoordig blijkbaar niet meer zonder straf. Vandaar dat we nu opgescheept zitten met hordes verveelde kinderen die we soms abusievelijk ook nog een diagnose aansmeren. Of een leerplichtambtenaar op het dak sturen om te handhaven. Dwang. Nooit een goed teken. Eerder een signaal dat er iets grondig mis is.
En eigenlijk weten we het wel. We leren niet zo veel op school. Behalve toetsen maken. Na een jaar of vijftien kunnen de meeste leerlingen ontzettend goed voldoendes halen maar is de kennis na het tentamen grotendeels spoorloos. Je hebt het ook niet nodig. Alleen het cijfer is van belang. Om je docent blij te maken en je ouders. Vijf euro voor je rapport van oma. Feestje voor je diploma. Allemaal perverse prikkels die de saaiheid en de nonsens moeten bedekken.
Ik weet het niet, Arie. Concentratiestoornissen, verveling, depressies, pesten en obesitas. Misschien is ons paradepaardje mank en rijp voor de slacht. En zijn we toe aan een nieuwe manege. Voor alle edele dieren. Niet alleen dressuur.